Interview: Karl Lagerfeld over Fendi
People

Interview: Karl Lagerfeld over Fendi

Karl Lagerfeld katapulteerde Fendi richting eeuwige roem en voedt het Romeinse modehuis nog steeds met zijn creativiteit. Afgelopen zomer opende het luxemerk een flagshipstore in de P.C. Hooftstraat in Amsterdam. Mooie aanleiding voor een update: kaiser Karl over Fendi, fashion, fun en fotografie.
Reading time 16 minutes

Het familiebedrijf Fendi tikt dit jaar een heuse eeuw aan. In 1918 opende Adele Casagrande (1897-1978) in Rome een bont- en leerwinkel, die in 1925, dankzij haar huwelijk met Edoardo Fendi, net als zijzelf diens achternaam kreeg. Na de oorlog trad hun oudste dochter Paola, slechts vijftien jaar oud, in dienst van het bedrijf, later gevolgd door haar vier zussen Carla, Anna, Franca en Alda. Karl Lagerfeld maakte er in 1965 zijn entree als freelance designconsultant. De veelzijdige ontwerper begon tien jaar eerder bij Balmain, werkte bij Jean Patou en besloot toen freelancer te worden, onder meer voor Valentino, Charles Jourdan en Chloé (Chanel omarmde hem sinds 1983 als hoofdontwerper, ook een succesvolle samenwerking die nog altijd voortduurt.)

Bij Fendi zorgde Lagerfeld voor een revolutionaire transformatie van het Italiaanse modehuis: van formeel en bourgeois naar zeer vindingrijk en innovatief, zowel in vorm als qua materialen en technieken. Een van zijn eerste wapenfeiten was het logo-ontwerp met de klassieke twee F’s. In 1969 speelde hij Fendi definitief in de kijker van het kieskeurige modejournaille dankzij de succesvolle eerste pret-à-portercollectie, gepresenteerd in het Palazzo Pitti in Florence. Fendi breidde de kledingen tassencollectie in de loop der jaren uit met andere luxegoederen, zoals parfum, brillen en uurwerken en zelfs met interieurontwerp: de Fendi Casa Collection. Inmiddels telt het merk zo’n tweehonderd boetieks. Ook de activiteiten van Karl Lagerfeld vermeerderden, van ontwerpen voor meerdere merken, waaronder zijn eigen, tot aan fotograferen en boeken uitgeven (hij heeft in Parijs zelfs een eigen boekwinkel: 7L, in de rue de Lille).

Maar Karl bleef het Italiaanse modehuis trouw. En er is meer goed nieuws: sinds kort kunnen we ons in de P.C. Hooftstraat in Amsterdam verliezen in Fendi, struinend door de twee verdiepingen tellende flagshipstore van maar liefst 230 vierkante meter. Een mooie aanleiding voor een fiks aantal brandende vragen aan deze onvermoeibare eightyish duizendpoot.

Wat zijn uw eerste herinneringen aan Fendi?
'Mijn eerste herinneringen aan Fendi houden verband met mijn eerste bezoek aan de vijf Fendi-zussen in Via Frattina in Rome, in een voormalig filmtheater, dat was omgetoverd tot een enorme couturesalon. Het was een prachtige setting, als in een film van Visconti. In die tijd kende ik de vijf zusters nog niet. Een wederzijdse kennis beval me bij hen aan toen ik op dat moment in Rome was. Ik ging op pad, ontmoette hen alle vijf en was verrukt over deze uiterst interessante combinatie van diverse typen vrouwelijkheid.’

Graag vernemen we een paar favoriete anekdotes van u.
‘Oh, heb je even? Of nee, er zijn talloze memorabele anekdotes, maar ik blijf liever niet te lang in het verleden hangen.  Begrijp me goed: het was een aaneenschakeling van geweldige momenten. De minder leuke gebeurtenissen heb ik vast verdrongen, hoewel… het is vrij moeilijk om te zeggen dat ik me het ene moment beter herinner dan het andere. Sterker nog: ik herinner me alles haarscherp!’

De Fendi-zusters waren in het verleden zo moedig om een zeer goede jonge ontwerper in dienst te nemen. Vond u dat ook een dappere daad?
‘Het was een geweldige daad en slim bovendien. De wisselwerking tussen hen en mij wat betreft het spuien en uitvoeren van ideeën was perfect. Vooral toen, in een tijd waarin niet alles zo populair en vluchtig was als vandaag. Met name Carla was bepaald een genie.’

En Adele, de grondlegger van het huis Fendi?
‘Oh, ik hield zo van Adele Fendi! Ze was een echte matriarch, een fantastische vrouw met een grote dosis charme.’ 

Hoe zit het met Silvia? Hoelang werken jullie al samen?
‘Vanaf mijn eerste collectie voor Fendi werken we al samen. Silvia was toen slechts vier jaar oud: ze stond model voor foto’s die we maakten voor een unisekscapsulecollectie. Het concept van de campagne: één kind, één vrouw en één man met hetzelfde kledingstuk. Silvia poseerde voorbeeldig. Ze is letterlijk opgegroeid in het modehuis. Als ik aan Fendi denk, denk ik aan Silvia.’

Wat herinnert u zich van uw eerste bezoek aan Rome?
‘Als kind mocht ik eens met mijn ouders naar Rome. We vertrokken uit Hamburg, verbleven een dag in de Italiaanse hoofdstad en reisden door naar Sicilië, waar we logeerden in het San Domenico Hotel in Taormina. Ik had het koud en wilde niets anders dan in bed liggen. Ik haatte die  plek. Maar daarna ontdekte ik Rome en die stad beviel me heel goed! Na Parijs is dat de stad die ik het best ken. Ik ben er heel vaak geweest, zeker meer dan 420 keer. Rome is zo’n stad waar ik nooit genoeg van krijg. Ik bezat er zelfs ooit appartementen, maar inmiddels woon ik daar niet meer. Dat is ook niet meer nodig dankzij de hedendaagse technologie: ik kan schetsen zelfs per telefoon versturen. Vroeger was er geen post of fax. Het kostte drie weken om iets naar Italië te verzenden omdat de Italiaanse posterijen niet goed functioneerden. Ik moest daarom noodgedwongen in Rome blijven. Niet dat dat een straf was….’

 

Welke dingen zijn door de jaren heen veranderd en geëvolueerd? Wat houdt de hedendaagse Fendi-stijl in, in vergelijking tot toen u begon?
‘Toen ik de vijf zussen ontmoette, stonden ze in Rome bekend om hun dure en weelderige bontitems: heel rijk en nogal bourgeois, typerend voor die tijd. Bont was de eerste stap naar sociale erkenning. In die tijd kreeg een rijke vrouw een bontjas cadeau van haar man. Omdat ik een moderne visie op mode had, vroegen ze me om een kleine collectie te ontwerpen waarin bont op een andere, nieuwere manier gedragen kon worden. Fendi en het woord fun hebben dezelfde initialen, dus daarom voegde ik de twee hoofdletters samen. En zo ontstond de dubbele FF: “Fun Furs”. Het burgerlijke imago van bont verdween als sneeuw voor de zon. Fendi werd een modern bontmerk dat een revolutie en evolutie creëerde in de manier waarop het materiaal werd gezien, gecreëerd, gehanteerd en gedragen. En dat concept gaat tegenwoordig nog steeds op: Fendi staat garant voor schitterende creaties, zeer modern en ongelooflijk zorgvuldig gemaakt, en immer met het oog gericht op de toekomst. Sindsdien is er een halve eeuw verstreken en de wereld is in die tijd sterk veranderd. Als we nog steeds  in het nostalgische sentiment leefden van toen we begonnen, zouden we er vast niet meer zijn. Het is belangrijk om te blijven ontwikkelen.’

Welke aspecten van Rome bevallen u het meest?
‘Zonder twijfel de architectuur en beeldhouwkunst. Ik hou ervan foto’s van sculpturen en gebouwen te maken. Mits ze fraai zijn, uiteraard.’

Tegenwoordig is de naam Fendi nauw verbonden met u. Hoe kijkt u daar tegenaan?
‘Wat telt, is dat Fendi zelf verbonden is met Italië, dankzij de vakmanschap van het merk en de schoonheid van de producten. De rest is bijzaak.’

Wat betekent Fendi voor u?
‘Fendi is mijn Italiaanse versie van creativiteit. Het merk ademt Italië door al zijn poriën. En behalve Italiaans is Fendi eerst en vooral Romeins.’

Wat houdt uw werk bij Fendi in?
‘Ik lever slechts ideeën aan. En in mijn ontwerpen word ik helemaal vrijgelaten. Bij Fendi is alles mogelijk. Ik vind het fantastisch dat je iets kunt doen wat je echt wilt, omdat je het leuk vindt. Het verveelt nooit. Het merk inspireert me en wakkert mijn interesse aan in talloze dingen, zelfs nog meer dan ooit tevoren.’

Is creativiteit zoiets als instinct?
‘Creatief zijn kun je niet voorspellen of najagen. De meeste ontwerpen komen tot me in mijn dromen. De beste zijn de ideeën die het snelst ontstaan. Geen breinkrakers; een idee moet als een flits verschijnen. Ik kan sneller tekenen dan ik kan praten. En ik volg nooit mijn tweede ingeving, de eerste is altijd de beste. Want ik geloof niet in concessies. Sommige mensen vrezen het witte canvas, en zijn altijd bang om een nieuw project te beginnen. Tot die categorie behoor ik niet.’

Wat is de perfecte gemoedstoestand om te creëren?
‘Ik houd het op gezonde waanzin, ondersteund door een flinke dosis discipline.’

Gelooft u in brainstormen?
‘Je moet in staat zijn om zowel prima alleen te werken als goed samen te werken met anderen. Oneindige inspiratie is in beide gevallen het belangrijkst. Eén  ding inspireert altijd het volgende. Blijf je bij het eerste, dan zou dat zijn als jezelf op te sluiten in een ivoren toren. En zou dat niet onbeschrijfelijk saai zijn?’

Heeft u een archief dat u raadpleegt om nieuwe ideeën voor Fendi-collecties op te doen?
‘Ik heb zelf geen archieven, maar Fendi wel degelijk. Het schijnt dat ik meer dan vijftigduizend schetsen voor Fendi heb gemaakt…’

Wat betekent het voor u om een collectie voor Fendi in Parijs te presenteren?
‘Ik vind het wel geestig! Waarom zouden we dat niet doen? Andere Italiaanse huizen presenteren toch ook couture in Parijs, waarom Fendi dan niet?’

De samenwerking met Fendi duurt alweer een halve eeuw. Wat zijn uw gevoelens bij dat jubileum?
‘Mijn decennialange samenwerking met Fendi is de langste in de mode. Niemand in de mode, zelfs hun eigen ontwerpers niet, heeft het zo lang uitgehouden bij een merk. En ik ben de werkzaamheden nog lang niet moe. Ik ben er zelfs van overtuigd dat ik vandaag de dag beter werk aflever dan voorheen en een veel helderder hoofd heb. Mijn job heeft nu een grotere prioriteit dan toen ik jonger was en dat vind ik een heel goede zaak. Ik heb nooit het gevoel gehad getrouwd te zijn met het merk: het voelde altijd als een freelance, open huwelijkssituatie. Dankzij het ontbreken van die exclusiviteit is de vonk er gebleven en heb ik de passie kunnen behouden. Ik heb frisse lucht van buiten nodig om te zien wat er gebeurt in de wereld, om te ademen. Als je me in een kooitje stopt, ben ik niks waard. Dan stik ik.’

Karl Lagerfeld staat niet alleen voor mode, maar ook voor fotografie. Wanneer bent u begonnen met fotografie?
‘Fotografie is een vermakelijk tijdverdrijf. Ik begon ermee te experimenteren in de jaren tachtig. Indertijd moest ik bij Chanel een persmap maken maar de daarvoor voorgestelde fotografen bevielen me niet. Dus ik huurde een camera, belde een assistent en begon gewoon zelf. Voordat ik het wist was ik bezig met reclame, editorials, portretten, architectuur en zo nog wat zaken meer. Dat was een heel goed idee! Ik mag het graag zien als een fulltime hobby.’

Is de benadering van ontwerpen, fashion en fotograferen anders?
‘Fotograferen gaat verder. Ik fotografeer veel kleding die niet door mij is ontworpen. Met fotografie kan ik kleding een visuele impact geven. Het hangt allemaal af van hoe je de kledingcreaties ziet en wat je ermee doet. Hoe de meisjes die je fotografeert zich voelen is ook cruciaal. Wat je met je foto’s wilt uitdrukken, kan een miljoen verschillende redenen hebben. En die beelden kunnen op volledig verschillende manieren worden ontwikkeld.’

Waar gaat mode volgens u over?
‘Mode gaat over “het moment”. Het beste dat een jurk kan overkomen is dat deze wordt gedragen. Punt. Mode heeft niets van doen met museumstukken.’

Wat is er volgens u van belang om succesvol te zijn in dit vak?
‘Motivatie, vrijheid en kennis. Met motivatie bedoel ik “doen voor het doen”, niet voor het “hebben gedaan”. Wie zaken niet nuchter kan scheiden, verknoeit alles. Je moet onthecht zijn. Als ik schoenen ontwerp, denk ik niet aan iets anders. Vrijheid is het summum van luxe. En vanwege de vrijheid omarm ik het fenomeen freelancen. Dit soort functie bestond niet toen ik jonger was. Ik heb een blauwdruk bedacht voor dit soort werk. Eindelijk kun je in de bereidheid om nieuwe dingen te willen weten gelegitimeerd allerlei kennis opdoen. En ik wil alles weten! Ik struin bijna elke dag door het aanbod van een boekhandel. Boeken zijn heel belangrijk voor me, en in alle soorten en maten, of ze nu gerelateerd zijn aan mode, kunst of fotografie. Allemaal hebben ze uiteindelijk een doel.’

U bent met veel dingen tegelijk bezig, van ontwerp, kunst en fotosessies tot het samenstellen van collecties. Hoe lukt het u om zoveel verschillende dingen te doen?
‘Wat mode betreft is het gemakkelijk om met mij te werken, omdat ik op een manier schets die mensen in staat stelt kledingstukken te kunnen maken zonder dat ik er zo nodig bij aanwezig hoef te zijn voor aanwijzingen. Van die schetsen kun je al elk detail, elk deel, elke snit aflezen. Mijn tekeningen zijn afbeeldingen van dingen die al lijken te bestaan. Dus wanneer ik naar de fittings ga, is het resultaat zeer bevredigend: dat komt altijd in de buurt van mijn eerdere schets. Daarom kan ik er zoveel andere dingen naast doen. Door die conceptuele aanpak hoef ik me niet onledig te houden als couturier die constant stoffen aan het draperen is.’

Heeft u altijd een passie gehad voor mode?
‘Toen ik jong was, besefte ik niet dat je van mode kon leven. Ik had geen vooropgezet plan, maar was altijd klaar voor het onverwachte.’

Wat voor soort kind was u?
‘Ik heb eigenlijk nooit met andere kinderen gespeeld, want hield me uitsluitend bezig met tekenen en lezen. Ik hield van schetsen omdat ik al van jongs af aan cartoonist wilde worden. Op de zolder van mijn ouderlijk huis ontdekte ik een schat: een beroemd stripblad uit het begin van vorige eeuw, met bijzonder mooi getekende cartoons. Het was een mirakel dat mijn ouders me naar Parijs lieten gaan terwijl ik mijn school nog niet had afgerond. Iedereen riep: “Dat gaat helemaal mis met die jongen!” Maar onthoud dit: niet iedereen gaat de mist in en ik maak deel uit van die groep. Want ik had een zeldzame focus!’

Hoe is een dag in het leven van Karl Lagerfeld?
‘Dat verschilt van dag tot dag. Ik hou ervan om ’s morgens thuis te blijven en eindeloos schetsen te maken. In de ochtenden krijg ik het meeste gedaan. Daarom plan ik al mijn afspraken in de middag. Zelfs in de late namiddag, want een dag is te kort voor mij. Mijn motto is: stel niet uit tot morgen wat je vandaag nog kunt doen. We leven in een wereld waar we, in ieder geval in deze business, snel en scherp moeten zijn.’

Bent u een man van de klok?
‘Ik sta erom bekend niet bijster punctueel te zijn. Omdat ik zoveel dingen doe ben ik vaak te laat. Nooit kijk ik naar de klok. Ik vertik het om een slaaf van mijn eigen dagschema te zijn. Schopenhauer zei ooit dat je, wanneer je een boek koopt, ook tijd moet kopen om het te lezen. Tijd is het toppunt van luxe. En niet kijken naar de klok is mijn grootste luxe.’

U hebt de wereld ‘ge-Karliseerd’: iedereen kent u en wil u zijn. Hoe heeft u dat voor elkaar gekregen?
‘Ik weet niet hoe het heeft kunnen  gebeuren, niemand weet dat. Waarom beroemdheid andere mensen die hetzelfde werk doen als ik niet overkomt? Ik heb geen flauw idee. Het is een mysterie. Misschien komt het doordat ik er nuchter onder blijf? Ik mag dan ontwerpen met mijn hoofd in de wolken, mijn voeten blijven stevig op de grond!’

Is er iets wat u echt niet aanstaat?
‘Aan onprofessionele mensen heb ik het land. Ik haat amateurs!’

Wat is voor u de belangrijkste kwaliteit in het leven?
‘Het leven is geen schoonheidswedstrijd. Jeugd en schoonheid zijn seizoensgebonden. Intelligentie duurt het langst.’

Hoe verandert u van pet als het gaat om Fendi en Chanel?
‘Geen probleem. Fendi is mijn Italiaanse, Chanel mijn Franse en Lagerfeld mijn eigen versie, en dat is wat ik altijd zo heb gewild. Ik verwissel de zaken nooit; zo heb ik bij Fendi nooit iets gemaakt dat op Chanel leek en vice versa. Waarom? Omdat beide merken een uitgesproken identiteit hebben. Misschien heb ik er zelf geen, maar die andere twee identiteiten bestaan tenminste, en staan als een huis.’

Schets de toekomst van Fendi. Hoe moet het merk er gaan uitzien?
‘Fendi is een wereldwijd merk met hoogwaardig en eigentijds ontwerp. Het is progressief, het verandert en verleidt. Met mode moet je wel met de tijd meegaan. Dat is precies waar mode over gaat!’

Het huis is evengoed beroemd om zijn erfgoed en tradities. Hecht u aan tradities?
‘Zeker. Erfgoed, ambachten en tradities moeten in leven blijven. In Italië, een land rijk aan tradities en eeuwenoud erfgoed, kun je dat onmogelijk over het hoofd zien. En dat moet in stand blijven.’

Wat speelt er momenteel bij Fendi?
‘Op dit moment gonst het er van bedrijvigheid rond de verhuizing van het hoofdkantoor in Rome naar het monumentale, beroemde Romeinse gebouw Palazzo della Civiltà Italiana. Vanaf het terras hebben we uitzicht over heel Rome, zo ver als tot de zee erachter! In dit fantastische bouwwerk kunnen we nog beter tegemoetkomen aan de wensen van Rome, wat zeg ik: van heel Italië!’

Lees ook

Aanbevolen voor jou