L'Officiel Art

Expo: de naakte waarheid

Sensueel, poëtisch en soms ronduit provocerend: naaktfotografie geeft soms niet alles letterlijk bloot. In de expositie nudes wordt het werk van drie wereldberoemde kunstenaars op bijzondere wijze bijeengebracht. Saul Leiter, David Lynch en Helmut Newton: three times a lady.
Reading time 4 minutes
Helmut Newton: Tied-up Torso, Ramatuelle, 1980. © Helmut Newton Estate.

Al sinds mensenheugenis intrigeert de schoonheid van het naakte lichaam. Denk maar aan de beroemde Venus van Willendorf, waarschijnlijk al zo’n 30 duizend jaar geleden gemaakt door een onbekende kunstenaar. Maar ook in de fotografie, de oudste van de nieuwe media, duikt het naakt regelmatig op. Al vanaf de pioniersdagen in 1839 is het ontblote vrouwenlichaam een geliefd onderwerp. De combinatie van exhibitionisme en voyeurisme – met soms realistisch, soms geënsceneerd werk – blijft tot de dag van vandaag fascineren, voor zowel de toeschouwer als de maker en de geportretteerde. De drie fotografen in de tentoonstelling Nudes in Berlijn behoren tot de meest gevoelige, experimentele en vormende naaktfotografen van de twintigste eeuw.

Naast zijn werk als modefotograaf dook Saul Leiter (1923–2013) ook regelmatig de studio in om naaktportretten te schieten. Deze foto’s bleven tijdens zijn leven echter vrijwel allemaal achter slot en grendel. Slechts enkele van zijn vrienden kenden Leiters verstilde, intieme zwart-witbeelden. Terwijl de Amerikaan zijn kleurenfilms liet verwerken in fotolabs, ontwikkelde hij de naaktportretten zelf in zijn donkere kamer. De vrouwelijke modellen waren vriendinnen of geliefden, die de kunstenaar in zijn appartement in New York portretteerde. Waarom Leiters beelden amper het daglicht zagen, is onbekend. Schaamte? Joost mag het weten.

Afbeelding rechts: Helmut Newton: Jenny Capitain, Pension Florian, Berlin, 1977. © Helmut Newton Estate.

Gelukkig zijn na zijn overlijden de indrukwekkende werken gevonden. Voor het eerst worden deze nu uitgebreid getoond. Zo’n tweehonderd prints geven een goed inzicht hoe de kunstenaar ‘zijn’ vrouwen zag. Het zijn subtiele, gevoelige, soms bijna verlegen benaderingen van het vrouwelijke lichaam en de vrouwelijke geest. We zien mooie vrouwen samen of alleen als ze achterover leunen op sofa’s, verloren zijn in gedachten tijdens het roken van een sigaret of glimlachend in de camera kijken.

Afbeelding links: Helmut Newton: Debra and Red Exterior, Beverly Hills, 1991. © Helmut Newton Estate.

Een vergelijkbare visuele atmosfeer is te vinden in het werk van David Lynch (1946). Hoewel vooral bekend als filmregisseur, duikt de Amerikaan ook regelmatig achter de fotocamera. In zijn abstracte werk vullen details vaak het kader. Alleen bij nader onderzoek zijn deze te associëren met een lichaam. Lynch kiest voor onverwachte perspectieven en presenteert zijn werk op groot formaat, waardoor de meeste van zijn vrouwelijke modellen groter dan in het echte leven zijn. Zoals ook in zijn films is zijn fotografie vaak surrealistisch, met hier en daar seksuele toespelingen.

De combinatie van exhibitionisme en voyeurisme blijft tot de dag van vandaag fascineren.

Soms subtiel, soms expliciet, maar altijd even raadselachtig. Door de extreme close-ups weet de ravissante regisseur een gevoel van intimiteit, of de illusie daarvan, te bereiken. Ze roepen een gevoel van bijna tastbare lichamelijkheid op, zelfs als alleen een blote dij of arm zichtbaar is. Vervreemdend en herkenbaar op hetzelfde moment. De derde fotograaf wiens werk getoond wordt is Helmut Newton (1920–2004). Volgens velen is hij de koning van de erotische fotografie. Hij begint in de jaren zeventig met het fotograferen van naakten, die opduiken in zijn modeseries en vrije werk.

Tot aan zijn dood vormt het naakte lichaam een belangrijk onderdeel van de beelden van de Duits- Australische fotokunstenaar. Sterker nog: hij wordt er wereldberoemd door en zijn werk inspireert nog steeds andere fotografen. In deze presentatie zijn ongeveer tachtig bekende beelden uit Newtons oeuvre te zien, samen met veertig afbeeldingen uit zijn archief die nog niet zijn geëxposeerd. Zijn vrouwen, vaak modellen gezegend met een prachtig lichaam, zijn krachtig, zelfverzekerd en schaamteloos. Verleidelijk is een understatement. Ogenschijnlijk.

Afbeelding rechts: David Lynch: Untitled, Los Angeles, 1990. © David Lynch.

T/m 19 mei: ‘Saul Leiter. David Lynch. Helmut Newton: Nudes’, Museum für Fotografie, Berlijn, Duitsland.

www.smb.museum / www.helmutnewton.com

Tags

art
kunst
fotografie
expositie
art-agenda

Lees ook

Aanbevolen voor jou