L'Officiel Art

Art Agenda: de ongekunstelde vintage foto’s uit Mali

Afrikaanse studiofotografie zoals je dat niet bent gewend: een feestelijke combinatie van westerse elementen en Afrikaanse esthetiek.
Reading time 5 minutes

De Malinese fotograaf Seydou Keïta fotografeerde inwoners van Bamako  in de 50s en 60s in zijn eigen studio, wat leidde tot prachtige, oprechte foto’s waarin westerse cultuur en Afrikaanse esthetiek samenkomen. Zijn grootschalige foto-archief kwam pas in 1992 aan het licht en dit zorgde voor wereldwijde erkenning van de lokale fotograaf. In 2001 overleed hij, maar zijn foto’s zullen eeuwig bestaan en worden nu tentoongesteld in FOAM. Wij spraken de curator van de tentoonstelling, Mirjam Kooiman.

Waarom hebben jullie voor deze fotoreeks gekozen?
Het oeuvre van Seydou Keïta reflecteert een moderne en zelfbewuste tijdsgeest van Mali op weg naar onafhankelijkheid, een beeld waar de westerse wereld tot de ontdekking van Keïta’s werk nauwelijks bekend mee was. Zowel het historische belang, als ook de artistieke waarde van zijn werk, gaven Foam aanleiding om de eerste  overzichtstentoonstelling van Seydou Keïta’s werk in Nederland te presenteren.

De herontdekking van zijn werk in de vroege jaren negentig betekende de ontdekking van een eigen, Afrikaanse esthetiek in studioportretfotografie.

Wat kan de Foam-bezoeker precies verwachten van de tentoonstelling?
Het is een vrolijke, kleurrijke tentoonstelling waarin de bezoeker prachtige moderne afdrukken uit de jaren negentig te zien krijgt, variërend van levensgroot tot poster formaat. Ook zijn er vintage prints uit de jaren 50 en 60 aanwezig van zijn Keïta’s studio.

Leidend principe in de presentatie van zijn werk zijn de achtergronddoeken in de foto’s. Keïta gebruikte vaak twee tot drie jaar achter elkaar hetzelfde doek. Dit heeft uiteindelijk ervoor gezorgd dat ze konden terugvinden wanneer de foto’s gemaakt zijn. Aanvankelijk gebruikte hij zijn eigen bedsprei als achtergrond, later verwisselde hij dit naar een neutraal grijs gordijn en daarna gebruikte hij doeken met blad- of bloemmotieven of een arabesk patroon.

De foto’s van Seydou Keïta laten een moderne en zelfbewuste tijdsgeest zien van Mali op weg naar onafhankelijkheid - een beeld waar de westerse wereld tot de ontdekking van Keïta’s werk nauwelijks bekend mee was.

Waarom past deze tentoonstelling bij Foam? Hadden jullie een bepaalde visie?
De tentoonstelling Seydou Keïta – Bamako Portraits past in een reeks tentoonstellingen over fotostudio’s die Foam presenteerde de afgelopen jaren. Deze reflecteren de groeiende interesse in ‘vernacular photography’ en belichten de sociaalhistorische, maar ook artistieke waarde ervan. Daarnaast erkent Foam ook het groeiende belang van het tonen van fotografiediscoursen die zich buiten het blikveld van het Westen hebben afgespeeld.

Wat zeggen deze foto’s over de mode uit die tijd in Bamako?
Ik ben geen expert op het gebied van mode, maar het is opvallend om te zien dat de vrouwenmode sterk lijkt te verschillen van de mannenmode uit die tijd. We zien meer vrouwen in traditionele, uitbundige jurken met statige hoofdtooien, terwijl het voor mannen modieus was om een westers pak te dragen.

Het schijnt dat veel mannen probeerden kledingstijl uit de films te imiteren die de Fransen er introduceerden toen Mali nog kolonie was. Toch zien we ook foto’s van vooral jonge vrouwen die zich wel degelijk westerse kledij lieten aanmeten, zoals het meisje op deze foto.

Prachtig hoe ze de verschillende invloeden wist te mixen tot een eigen, modebewust voorkomen.

Ze heeft zich trots laten portretteren met haar westerse handtas en haar nieuwe muiltjes. Ook haar horloge en oorbellen vallen op. Modebewust tot in de kleinste details! Toch draagt ze ook een traditionele hoofdtooi, waarmee de westerse kleding in een Malineze context wordt geplaatst.

Zie je nog meer invloeden terug van de Fransen in deze foto’s?
Absoluut! Dit is op zoveel manieren terug te zien. Zijn oeuvre weerspiegelt een tijdsbeeld van Malinezen in de jaren vijftig en zestig: de periode van Bamako’s transitie van een kosmopolitische stad in een Franse kolonie naar de trotse hoofdstad van een onafhankelijk Mali.

Grappig genoeg creëerde Keïta’s klanten status en een imago voor zichzelf door zich bewust met bepaalde moderne en modieuze rekwisieten te laten vastleggen. Dit waren vooral items die de Fransen naar Mali gebracht hadden, bijvoorbeeld radio’s, horloges en Vespa’s. Vaak waren deze objecten niet van de klant zelf, maar leende Keïta deze accessoires uit, puur voor de foto. Zelfs zijn eigen auto werd regelmatig gebruikt als rekwisiet. Ook bood hij nepbrillen aan zonder glazen, strikjes en horloges. Als je er op gaat letten, zie je deze accessoires steeds weer terugkeren in de foto’s!

Hoe ging Keïta te werk?
Hij had wel een vaste studioruimte, maar hij fotografeerde eigenlijk het liefst buiten, in zonlicht, en creëerde al een studio door simpelweg een achtergronddoek ergens op te hangen. Dat gaf hem vrijheid, hij was dus niet zo heel erg gebonden aan één plek en één lichtsituatie, zoals vaak met studiolicht het geval is. Zonlicht was volgens hem veruit het mooiste licht en creëerde de mooiste licht-donkercontrasten.

Daarnaast nam Keïta ieder portret in één keer, hij wilde geen negatieven verspillen. De foto moest dus meteen goed zijn, en is niet het resultaat van ellenlange fotosessies. Hij wachtte met het maken van de foto tot hij overtuigd was van de juiste pose en compositie en precies had aangegeven hoe iemand moest kijken om op zijn mooist vastgelegd te worden.

De tentoonstelling is te zien tot en met 20 juni 2018 in Foam.

Tags

foam
fotografie
fotograaf

Lees ook

Aanbevolen voor jou